Hayatı Kaçırıyormuş Gibi Hissetmek Neden Olur

Sosyal medyada gezerken, arkadaşlarınızla buluştuğunuzda diğerlerinin seyahat ettiğini, yeni ilişkiler kurduğunu, kariyerinde ilerlediğini veya hayatında önemli değişiklikler yaptığını gördüğünüzde içinizde anlam veremediğiniz bir duygu oluşabilir. Bu duygu içinizi sıkıyormuş gibi hissettirebilir. Kendi hayatınıza baktığınızda ise zaman geçiyor, herkes ilerliyor ve siz olduğunuz yerde kalıyormuş, ne yapacağınızı bilmiyormuşsunuz gibi hissedebilirsiniz.

Hayalini kurduğunuz yaşantı ile yaşadığınız hayat arasındaki mesafe artmış olabilir. “Hayatı kaçırıyormuş gibi hissediyorum” düşüncesinin altında çoğunlukla kaygı, yetersizlik, yalnızlık, çaresizlik, pişmanlık ve yaşanmamış ihtimallere duyulan yas bulunur. Bazen bu duygular, yaşamınızda yeterince şey olmadığı için oluşmazlar. Kimi zaman yaşadığınız hayatla ihtiyaçlarınız arasındaki bağ zayıfladığı için ortaya çıkarlar. "Yaşadığım hayat ile yaşamak istediğim hayat arasında neredeyim?" sorusu orada sizi bekliyor olabilir.

Bu düşünceye sahip olmanız, hayatınızı gerçekten kaçırdığınızın kanıtı da olmayabilir. Daha çok, içinizdeki bir parçanın “Ben aslında ne istiyorum?” sorusunu yeniden sormaya başladığını gösterebilir. Hatta düşünceleriniz, duygularınız ve davranışlarınız bu ihtiyacınız için size alarm veriyor olabilirler.

Neden Böyle Hissediyorsunuz?

Kaygı: Zamanın Tükendiğini Hissetmek

Yaşamda toplumsal, çevresel ve biyolojik olarak kendimiz için oluşturduğumuz beklentilerimiz vardır. Hiç farkında olmadan belirli bir yaşa geldiğimizde bazı hedefleri tamamlamış olmamız gerektiğini düşünüyor olabiliriz. Evlilik, çocuk sahibi olmak, kariyerde ilerlemek, ev almak veya daha geniş bir sosyal çevre kurmak gibi konularda zihninizde görünmez bir biyolojik takvim bulunabilir. Kendinizden beklentileriniz mevcut koşullarınızdan farklı olabilir ve bu beklentilerin karşılanmama ihtimali içeride kaygı yaratabilir.

Zihninizdeki takviminizi ve kendinizden beklentinizi tanımadığınızda orada baskılanmış bir ihtiyaç yüzeye çıkmak için sizi sıkıştırabilir. Hayatınız bu takvime uymadığında, fırsatların giderek azaldığını ve artık çok geç kalmış olabileceğinizi düşünebilirsiniz. Buradaki temel duygu, zamanın geçmesinin, yaş almanın ve seçeneklerin kapanmasının korkusudur. Yüzleşme geciktikçe buradaki kaygı varlığını sürdürür ve artabilir. 

Doğum günleri, hamilelik haberleri, mezuniyetler, evlilikler veya yıl sonları bu kaygıyı daha görünür hâle getirebilir. "Yaşım geçiyor hiçbir şeyi yetiştiremiyorum" düşüncesi de benzer bir zaman baskısıyla ilişkili olabilir.

Yetersizlik ve Utanç: Herkes İlerliyor, Ben Gerideyim

Hayatın içinde diğerlerini izlediğimiz ve hiç fark etmeden kendimizi kıyasladığımız anlar vardır. Özellikle sosyal medyada genellikle insanların en başarılı, aktif, hareketli ve mutlu anlarını görürüz. Diğer yandan, kendi hayatımızı ise yalnızlıklarımızla, kararsızlıklarımızla, çaresizliklerimizle, cesaret etmediklerimizle, sıradan günlerimizle ve başarısızlıklarımızla birlikte değerlendiririz. Bu değerlendirme içeride "Ben hiçbir şeyi beceremiyorum" cümlesi ile yankı bulabilir. 

Diğerlerine bakılarak yapılan bu karşılaştırma, başkalarının hayatı yolunda giderken sizin eksik veya başarısız olduğunuz hissini güçlendirebilir. Yetersizlik duygusu zamanla örüntüye dönüştüğünde “Benim hayatımda bir sorun var” kalıbına dönüşebilir.

Bazen bu duyguya utanç da eşlik eder. İnsan yalnızca istediği yerde olmadığını değil, bu nedenle başkalarının gözünde değersiz görüneceğini de düşünebilir. Diğerlerinin bu yetersizliği fark etmesi ya da etme ihtimali de içeride utanç yaratabilir.

"Herkes benden daha mutlu gibi geliyor" düşüncesi bu karşılaştırma döngüsünün bir parçası olabilir.

Yalnızlık: Hayatı Paylaşacak Bir Bağın Eksikliği

İnsan, yaşadıklarıyla beraber paylaşma ihtiyacını hisseden bir canlıdır. Hayatı kaçırma hissi her zaman yaşamdaki eylemlerle ilişkili değildir. Örneğin, daha fazla seyahat etmek, etkinliğe katılmak veya yeni şeyler denemekle ilgili olmayabilir. Bazen hayatımızda her şey yolunda gitse de içeride bir eksiklik duyabiliriz. Her şey yerli yerinde olmasına rağmen tanımlayamadığımız bir duyguyu orada hissedebiliriz. 

Bazen asıl eksiklik, bu deneyimleri paylaşabileceğiniz birinin olmamasıdır. İnsan bir ötekine ihtiyaç duyar. İçindeki coşkuyu paylaşmak, ne gördüğünü aktarmak, iç dünyasını yansıtmak ister. Kimi zaman birinin bize eşlik etmesini, tanıklık etmesini, şahitlik etmesini isteriz.

Bir yere gidebiliyor veya hayatınızı sürdürebiliyor olsanız bile kendinizi görülmüyor, anlaşılmıyor ya da bir yere ait değilmiş gibi hissedebilirsiniz. İnsan yalnızca bir şeyler yapmak değil, yaşadıklarını bir başkasıyla da paylaşmak ister. Yaşadığımız bir şeyi coşkuyla paylaşmak, ağlayarak hayal kırıklığımızı yansıtmak, sessizce çaresizliğimizi ortaya koymak o anlardan olabilir. Hayatı kaçırma hissiyatı, bazen de bir tanığın yokluğudur.

Özellikle zamanla arkadaşlıkların azalması, ilişkilerin bitmesi veya sosyal çevrenin değişmesi, hayatı dışarıdan izliyormuşsunuz hissini artırabilir.

Yas ve Pişmanlık: Yaşanmamış Hayatları Düşünmek

Yaşamda aldığımız karar bizi yansıtırken, bir yandan da seçmediklerimizi yansıtır. Her seçim, başka ihtimallerden vazgeçmek anlamına gelir. Bir mesleği seçtiğinizde başka bir kariyer yolunu, bir şehirde kaldığınızda başka bir yerde yaşayabileceğiniz hayatı geride bırakmış olursunuz. Bunları farkındalıklı bir kayıp olarak yaşamasanız da, iç dünyanızda bazı olasılıkların yasını tutabilirsiniz.

Zihniniz zaman zaman yaşanmamış ihtimalleri ve seçmediğiniz bu yolları olduğundan daha güzel gösterebilir. “Başka bir karar verseydim daha mutlu olur muydum?” sorusu bugünkü hayatınızla bağ kurmanızı zorlaştırabilir. Bir süre sonra seçtiğiniz seçimlerle değil, seçmediklerinizle yaşıyor olabilirsiniz.

Bazen insan yanlış bir hayat yaşadığı veya seçiminden memnun olmadığı için değil, yaşayamadığı ihtimallerin yasını tuttuğu için üzülür. Bu yas, geçmişte ertelediğiniz kararlar veya değerlendiremediğinizi düşündüğünüz fırsatlarla birleştiğinde pişmanlığa dönüşebilir.

"Geçmişte verdiğim kararlar için kendimi affedemiyorum" düşüncesi bu duyguyu daha da yoğunlaştırabilir.

Sıkışmışlık: Değişim İstemek Ama Harekete Geçememek

Bir yanınız hayatınızda değişiklik yapmak isterken, diğer yanınız yanlış karar vermekten, başarısız olmaktan veya pişman olmaktan korkuyor olabilir. Böyle durumlarda kişi ne bulunduğu yerde kalmak ister ne de güvenle ileri gidebilir. Bu sıkışma, yoğun bir çaresizlik ve kaygı yaratabilir.

Bu kararsızlık, hayatın önünüzden geçtiği hissini artırabilir. Harekete geçemediğiniz için kendinizi suçladıkça kaygınız büyür; kaygınız büyüdükçe hareket etmek daha da zorlaşır.

Böylece hayatı kaçırma korkusu sizi harekete geçirmek yerine daha fazla düşünmeye, beklemeye ve seçenekleri tekrar tekrar değerlendirmeye itebilir.

"Yanlış karar vermekten çok korkuyorum" düşüncesi bu sıkışmışlık döngüsüyle yakından ilişkili olabilir. 

Oğuz Atay, Tutunamayanlar kitabında bu durumu "Yatağımın karşısında bir pencere var. Odanın duvarları bomboş. Nasıl yaşadım on yıl bu evde? Bir gün duvara bir resim asmak gelmedi mi içimden? Ben ne yaptım? Kimse de uyarmadı beni. İşte sonunda anlamsız biri oldum. İşte sonum geldi. Kötü bir resim asarım korkusuyla hiç resim asmadım; kötü yaşarım korkusuyla hiç yaşamadım." diye anlatır.

Anlamsızlık: Dolu Bir Hayatın Doyurucu Gelmemesi

Günleriniz yoğun geçiyor, sorumluluklarınızı yerine getiriyor ve dışarıdan bakıldığında düzenli bir hayat yaşıyor olabilirsiniz. Buna rağmen yaptığınız şeylerin sizi duygusal olarak beslemediğini hissedebilirsiniz.

Yaşadığınız yaşam, sizin anlamlarınızla değil, gördüklerinizin veya başkalarının anlamlarıyla şekilleniyor olabilir. Bu durumda sorun, hayatınızda yeterince etkinlik olmaması değil, yaptıklarınızın değerleriniz ve ihtiyaçlarınızla yeterince örtüşmemesi olabilir. Dolu bir takvim, her zaman anlamlı bir hayat anlamına gelmez. Yaptığınız etkinlikler, oturduğunuz masalar, gittiğiniz yerler, keşfettiğiniz yenilikler ne kadar size ait, ne kadar bir yerden satın alarak gördüklerinize ait?

Kendi isteklerinizden uzaklaşıp yalnızca sorumluluklar, beklentiler ve alışkanlıklarla yaşadığınızda hayat size ait değilmiş gibi gelebilir. "Hayatımda hiçbir şey değişmiyor gibi hissediyorum" düşüncesi de bu yön ve anlam kaybıyla ilişkili olabilir. İçinizde bir boşluk, anlamsızlık veya bıkkınlık hissediyorsanız, anlamlarınızı sorgulayabilirsiniz.

Çözüm İçin İlk Adımlar

• “Tam olarak neyi kaçırdığımı düşünüyorum?” sorusunu sorun. Yakınlık, derin bağlar, başarı, özgürlük, heyecan, otantiklik, kendiniz olmak veya anlam ihtiyacınızdan hangisinin karşılanmadığını fark etmeye çalışın.
• Düşünceyle duyguyu birbirinden ayırın. “Hayatı kaçırıyorum” bir düşüncedir. Bu düşüncenin altında yalnız, kaygılı, yetersiz, üzgün veya sıkışmış hissediyor olabilirsiniz.
• Kendi yaşam ölçütlerinizi belirleyin. Başkalarının hangi yaşta ne yaptığına değil, sizin için anlamlı bir hayatın hangi özellikleri taşıdığına odaklanın.
• Tek bir küçük adım seçin. Hayatınızın tamamını değiştirmeye çalışmak yerine bugün "Hayatı ne olsa kaçırmış hissetmezdim?" sorusunu sorun.
• Karşılaştırma kaynaklarınıza sınır koyun. Sosyal medya kullanımı sonrasında kendinizi daha yetersiz veya geride kalmış hissediyorsanız, kullanım sürenizi azaltarak, mevcut duygularınıza yönelerek kendinizi keşfedin.
• Sıradan günleri başarısızlık olarak görmeyin. Dinlenmek, beklemek, rutinler oluşturmak ve sakin dönemlerden geçmek de hayatın doğal bir parçasıdır.

Ne Zaman Uzman Desteği Alınmalı?

Hayatı kaçırma hissi zaman zaman birçok insanın yaşayabileceği doğal bir sorgulamadır. Ancak bu düşünce günün büyük bölümünü kaplıyor, sürekli karşılaştırma yapmanıza neden oluyor veya bulunduğunuz anda keyif almanızı engelliyorsa daha yakından ele alınması gerekebilir. Hayatı kaçırmaya yönelik duygularınızı ve düşüncelerinizi uzun vadeli ele almamak ve yaşantınızdan kaçınmak depresyon, panik atak, anksiyete belirtilerinin artmasına katkıda bulunabilir.

Düşüncelerinize yoğun umutsuzluk, değersizlik, sosyal geri çekilme, karar verememe, sürekli pişmanlık veya hiçbir şeyin anlamlı gelmemesi gibi duygular eşlik ediyorsa, profesyonel destek faydalı olabilir.

Terapi sürecinde amaç yalnızca daha fazla etkinlik yapmanız veya hayatınızı hızla değiştirmeniz değildir. Sizin için gerçekten anlamlı olan yaşamı, sizi durduran korkuları ve karşılanmamış duygusal ihtiyaçlarınızı fark etmeniz temel hedefler arasındadır.

Hayatınızın gerisinde kaldığınızı düşünüyor ve bu duyguyla tek başınıza baş etmekte zorlanıyorsanız, Caddebostan’da yüz yüze veya online psikoterapi sürecinde bu düşüncenin altında yatan ihtiyaçları birlikte inceleyebiliriz. Kendinize ait bir yaşam yönü oluşturmak ve ertelediğiniz adımlara daha güvenli yaklaşmak için randevu oluşturabilirsiniz.

Bu içerik bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve psikolojik değerlendirme, tanı veya tedavinin yerine geçmez.